Trang chủ / Tài liệu lưu trữ / Sở Thương chánh Nam kỳ

Sở Thương chánh Nam kỳ

* Số lượng tài liệu: 123,2 mét.

* Thời gian tài liệu: 1892-1928.

* Loại hình tài liệu: tài liệu hành chánh (giấy).

* Tình trạng vật lý: phần lớn tài liệu bị lão hóa, ố, giòn, rách, mục, chữ mờ.

* Công cụ tra cứu: mục lục hồ sơ, thẻ tạm xen lẫn với mục lục và thẻ của các phông: Phủ Thống đốc Nam Kỳ, Hội đồng Tư mật Nam Kỳ, Hội đồng Thuộc địa Nam Kỳ, Tòa Đốc lý Sài Gòn, Tòa Đốc lý Chợ Lớn và các phông tài liệu của các tỉnh Nam Kỳ thời kỳ thuộc Pháp.

  1. LỊCH SỬ ĐƠN VỊ HÌNH THÀNH PHÔNG:

Theo Nghị định ngày 15/12/1897 của Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer, trong lĩnh vực thương chánh, toàn bộ Đông Dương được chia làm 4 khu vực: Nam Kỳ, Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Cao Miên[1]. Đứng đầu Sở Thương chánh Nam Kỳ là một Thanh tra Thương chánh do Toàn quyền Đông Dương bổ nhiệm theo đề nghị của Giám đốc Nha Thương chánh Đông Dương.

Giám đốc Sở Thương chánh Nam Kỳ liên lạc trực tiếp với Giám đốc Nha Thương chánh Đông Dương.

Sở Thương chánh Nam Kỳ cũng như các Sở Thương chánh ở Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Cao Miên lại được chia thành các khu thương chánh. Đứng đầu mỗi khu thương chánh là một thanh tra hoặc một kiểm soát viên chính chịu trách nhiệm về hoạt động của các phòng và các trạm thương chánh.

Ngày 30 tháng 12 năm 1898, Tổng thống Cộng hoà Pháp Félix Faune ban hành Sắc lệnh ấn định tổ chức của các Sở Thương chánh ở Đông Dương trong đó có Sở Thương chánh Nam Kỳ[2]. Theo Sắc lệnh này, Sở Thương chánh Nam Kỳ được đặt dưới sự chỉ đạo của Giám đốc Nha Thương chánh Đông Dương. Giám đốc Nha Thương chánh Đông Dương được bổ nhiệm bằng Sắc lệnh theo đề nghị của Toàn quyền Đông Dương. Các nhân viên thương chánh thường trực người Âu do Toàn quyền Đông Dương bổ nhiệm theo các qui định tại Sắc lệnh ngày 21/4/1891.

Ngày 3 tháng 4 năm 1899, Giám đốc Nha Thương chánh Đông Dương ra Quyết định số 211 ấn định nhiệm vụ của Giám đốc các Sở Thương chánh ở Đông Dương trong đó có Sở Thương chánh Nam Kỳ[3]. Theo Quyết định này thì Giám đốc Sở Thương chánh ở Sài Gòn được Giám đốc Nha Thương chánh Đông Dương ủy quyền cho làm đại diện ở Sài Gòn. Giám đốc Sở Thương chánh Nam Kỳ giám sát việc thực hiện các yêu cầu của Nha Thương chánh Đông Dương.

Với Sắc lệnh ngày 10/6/1905 của Tổng thống Cộng hòa Pháp Émile Loubet, Nha Thương chánh Đông Dương được đặt dưới sự chỉ đạo của một Tổng Giám đốc được bổ nhiệm bằng Sắc lệnh theo đề nghị của Bộ Thuộc địa và với sự giới thiệu của Toàn quyền Đông Dương[4]. Phụ tá cho Tổng Giám đốc có một Phó Tổng Giám đốc và Giám đốc các Sở Thương chánh ở khu vực Đông Dương. Phó Tổng Giám đốc và Giám đốc các Sở Thương chánh ở khu vực Đông Dương trong đó có Giám đốc Sở Thương chánh Nam Kỳ do Toàn quyền Đông Dương bổ nhiệm bằng Nghị định theo đề nghị của Tổng Giám đốc Nha Thương chánh Đông Dương.

Ngày 27/7/1930, Tổng thống Cộng hòa Pháp ban hành Sắc lệnh đặt Sở Thương chánh Đông Dương dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Giám đốc Nha Tài chánh Đông Dương[5].

Đến ngày 24/4/1934,  Tổng thống Cộng hòa Pháp Albert Lebrun lại ban hành Sắc lệnh huỷ bỏ Sắc lệnh ngày 27/7/1930  đặt Sở Thương chánh Đông Dương dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Giám đốc Nha Tài chánh Đông Dương[6].

Sở Thương chánh Nam Kỳ được tổ chức như sau[7]:

– Giám đốc Sở Thương chánh Nam Kỳ có 2 Thanh tra phụ tá .

Sở Thương chánh Nam Kỳ gồm có:

1 – Văn phòng và Phòng Nhân viên.

2 – Phòng Thuế quan.

3 – Phòng Quan quản, kế toán, vật liệu và tố tụng.

4 – Phòng Kiểm soát thuế.

5 – Đội thuyền.

Ngoài ra, Sở Thương chánh Nam Kỳ còn có các trạm phụ thu đặt tại các tỉnh Nam Kỳ.

Nhà máy thuốc phiện Sài Gòn cũng được đặt trực thuộc Sở Thương chánh Nam Kỳ .

  1. NỘI DUNG KHÁI QUÁT TÀI LIỆU CỦA PHÔNG:

Tài liệu trong phông mới chỉ được xác định nội dung theo cặp, bó và chủ yếu bao gồm:

– Sổ lưu công văn đi.

– Sổ lưu công văn mật đi.

– Sổ lưu Quyết định, Sự vụ lệnh.

– Sổ cùi công điện đi.

– Sổ ghi công văn đến.

– Tài liệu về nhân sự, bổ nhiệm, nghỉ phép, phụ cấp, lương bổng…

– Sổ kiểm soát nhân viên bản xứ.

– Bảng kê lương, phụ cấp của nhân viên châu Âu và bản xứ.

– Tài liệu về miễn giảm thuế thân cho nhân viên.

– Khế ước cung cấp văn phòng phẩm, thuốc men, ấn phẩm… Điều kiện sách đấu thầu cung cấp lúa gạo, than củi, rượu…

– Tài liệu về hoạt động của Nhà máy Thuốc phiện Sài Gòn.

– Bảng kê nhu cầu thuốc phiện tiêu thụ.

– Bảng kê tình hình tịch thu thuốc phiện ở Đông Dương.

– Biên bản tịch thu thuốc phiện.

– Biên bản phân tích mẫu thuốc phiện.

– Biên bản tiếp nhận, biên bản gửi thuốc phiện.

– Phiếu đặt hàng thuốc phiện.

– Sổ theo dõi xuất, nhập khẩu hàng hóa.

– Bảng kê vũ khí, đạn dược gửi cho Sở Thương chánh Campuchia.

– Sổ tổng hợp các vụ tố tụng.

– Hồ sơ các vụ tố tụng.

– Sổ theo dõi thu, chi.

– Tài liệu về các trạm phụ thu ở Nam Kỳ. Bảng kê hàng tháng quỹ đặc biệt của các tỉnh…

[1] Công báo Đông Dương thuộc Pháp (Journal officiel de L’Indochine française) năm 1897, trang 975 – 976

[2] Công báo Đông Dương thuộc Pháp (Journal officiel de L’Indochine française) năm 1899, trang 137 – 139

[3] Tài liệu phông Sở Thương chánh Nam Kỳ

[4] Công báo Đông Dương thuộc Pháp (Journal officiel de L’Indochine française) năm 1905, trang 1342 – 1344

[5] Công báo Đông Dương thuộc Pháp (Journal officiel de L’Indochine française) năm 1930, trang 3467 – 3468

[6] Công báo Đông Dương thuộc Pháp (Journal officiel de L’Indochine française) năm 1934, trang 169

[7] J. de Galambert: Các cơ quan và công sở Đông Dương (Les Administrations et Services publics indochinois). Nhà in Lê Văn Tân, Hà Nội, năm 1931, trang 419 – 421

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *