Trang chủ / Công bố tài liệu / Thảm sát Mỹ Lai – Hơn nửa thế kỷ nhìn lại

Thảm sát Mỹ Lai – Hơn nửa thế kỷ nhìn lại

Vụ thảm sát Mỹ Lai xảy ra cách nay 58 năm cũng như các vụ tàn sát ở Ba Làng An, Konhơring, Tây Ninh là những tội ác man rợ nhất của quân đội Mỹ trong chiến tranh Việt Nam.

Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, hoang mang và lúng túng trong bố trí thế chiến lược ở chiến trường, Mỹ – ngụy chuyển sang chiến lược “quét và giữ”, dồn quân vào các thành thị và các mục tiêu chiến lược. Đồng thời liên tục mở các cuộc hành quân càn quét vào ven đô. Ở miền Trung, bị tổn thất nặng nề trong Tết Mậu Thân 1968, Mỹ – ngụy điên cuồng đốt phá, giết hại đồng bào vô tội, gây ra những tội ác rất man rợ.

Ngày 16/3/1968, nhận định tại xã Sơn Mỹ, quận Sơn Tịnh, Quảng Ngãi có lực lượng cách mạng chú đóng, quân viễn chinh Mỹ tổ chức cuộc hành quân càn quét gồm 2 đại đội (đại đội Charlie và Bravo 1/20 Co) của Task Force Barer thuộc lữ đoàn 11, sư đoàn Amercal. Sau khi dùng pháo kích và phi cơ oanh tạc không thu được kết quả, quân Mỹ đổ bộ vào xóm Mỹ Lai, ấp Từ Cung, xã Sơn Mỹ lùng sục nhưng vẫn không tìm được lực lượng của “Việt cộng”. Chúng điên cuồng đốt phá và giết hại hơn 500 đồng bào ở xóm Mỹ Lai, trong đó có những gia đình không một ai còn sống sót.

Hai tuần sau đó, những tin tức đầu tiên về vụ thảm sát ở Mỹ Lai được công bố và ngay lập tức tạo ra làn sóng phẫn nộ ở Việt Nam cũng như Thế giới. Trước sự thật man rỡ bị phơi bày, ngụy quyền Sài Gòn, Tòa Đại sứ Mỹ ở Sài Gòn, Bộ Tư lệnh MACV và chính phủ Hoa Kỳ ra sức bưng bít, dùng nhiều lý lẽ biện minh cho tội ác. Và đến tháng 8/1968, khi sức ép của dư luận đến đỉnh điểm, chính phủ Mỹ buộc phải cho một phái đoàn của Quân cảnh Tư pháp Hoa Kỳ đến Việt Nam điều tra. Kết quả điều tra là bản thông cáo chung của Tòa Đại sứ Hoa Kỳ tại Sài Gòn và Bộ Tư lệnh MACV ngày 19/11/1969. Một bản thông cáo rất chung chung, không thừa nhận mà cũng không bác bỏ, và người ta chỉ thấy được lời hứa của chính phủ Hoa Kỳ: “Chính phủ Hoa Kỳ không dung thứ sự tàn bạo dưới bất cứ hình thức nào, bất cứ lúc nào và bất cứ trong tình cảnh nào”[i]. Ơ Mỹ, Bộ Lục quân Mỹ đã khẳng định chắc chắn rằng: “Cuộc điều tra này cho thấy rằng tin trên không đúng và cũng không phát giác được điều gì để áp dụng biện pháp kỷ luật hay để điều tra thêm nữa”[ii]. Ngày 22/11/1969, thay mặt chính quyền Sài Gòn, Bộ Quốc phòng Việt Nam Cộng hòa cũng ra thông cáo, mặc dù thừa nhận “có lối 20 thường dân bị thiệt mạng trong khi trận đánh xảy ra vì phi pháo[iii], song phủ nhận hoàn toàn việc quân đội Hoa Kỳ đã tàn sát dân chúng ở Mỹ Lai.

Bản thông cáo của chính phủ Mỹ và chính quyền Sài Gòn càng làm thổi bùng lên sự căm phẫn trong dư luận Mỹ và thế giới. Ngay ở nước Mỹ, liên tục trong các ngày cuối tháng 11/1969, hàng loạt hãng thông tấn và báo chí đăng tải những tin tức và những hình sát thực về vụ thảm sát Mỹ Lai, càng làm cho thế giới bàng hoàng. Như hãng thông tấn UPI tại Washington, dưới tựa đề “Life or Death – Trial ordered for VN slays – US Lt. Accused of 109 Murders”, đưa tin cụ thể về việc Trung úy William Calley đã giết hại 109 người. Hoặc tạp chí Time, ngày 28/11/1969, trong bài “The My Lai massacre” cho đăng 3 bức ảnh về vụ thảm sát Mỹ Lai, đáng chú ý là bức ảnh có tựa đề “Sprawled bodies of victims at My Lai” với rất nhiều người nằm chết la liệt trên cánh đồng.

Ngay sau khi chứng cứ bị phơi bày, ngày 28/11/1968, Thượng Nghị viện Việt Nam Cộng hòa lập tức ra bản tin số 719 về việc Thượng Nghị viện quyết định thành lập một “Phái đoàn Liên ủy ban Quốc phòng – Nội vụ Thượng Nghị viện đi Quảng Ngãi để tìm hiểu tại chỗ”[iv].

Bộ Ngoại giao Việt Nam Cộng hòa bị lúng túng trước dư luận phải gửi công văn mật – khẩn số 708/BNG/MCLHQ gửi Bộ Quốc phòng để xin “một đường lối giải thích thỏa đáng nhất, hầu giúp các cơ quan tại quốc nội cũng như các nhiệm sở ngoại giao tại ngoại quốc có thể trả lời được các cuộc chất vấn của báo chí và chính giới địa phương”[v].

Ngày 27/11/1968, Nha Quân pháp, Bộ Tư lệnh viện trợ Quân sự Hoa Kỳ tại Việt Nam, liền gửi công văn cho Giám đốc Nha Hình sự Bộ Tư pháp Việt Nam Cộng hòa, như một kênh thông báo chính thức, thừa nhận: “Trung úy Calley bị Tòa án Quân sự tố cáo về tội sát hại có dự mưu khoảng 109 người tại Mỹ Lai, tỉnh Quảng Ngãi vào khoảng ngày 16/3/1968”[vi].

Song vẫn chưa “xoa dịu” được dư luận, tháng 12/1969, chính phủ Hoa Kỳ tiếp tục cử phái đoàn Quân đội Hoa Kỳ do Đại tá Quân cảnh Dubois và Đại tá Cotman – phụ tá Trưởng phòng Quân pháp tại MACV dẫn đầu sang Việt Nam tiếp tục cuộc điều tra. Sau khi phỏng vấn 31 nhân chứng là nạn nhân còn sống sót sau vụ thảm sát và 100 quân nhân Hoa Kỳ tham dự cuộc hành quân, phái đoàn kết luận “ngoài số thường dân bị đạn trực thăng, hay bị thương trong khi ở trong nhà hay dưới hầm, một số bị tập trung tại ba địa điểm và bị hạ sát”[vii].

Ngay sau khi có kết luận của phái đoàn Hoa Kỳ, chính quyền Sài Gòn lập tức ra tuyên cáo phủ nhận việc Việt Nam Cộng hòa đã cùng Hoa Kỳ tìm cách dấu nhẹm vụ thảm sát và cho đó chỉ là “hành động riêng rẽ của một đơn vị Quân lực Hoa Kỳ”[viii].

Tiếp đó, sau khi các cuộc điều tra thừa nhận sự thật về 500 nạn nhân([ix]) trong vụ thảm sát Mỹ Lai, tháng 6/1970, Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa ra chỉ thị đính chính về các thông cáo trước đây và xác định lập trường hết sức có “trách nhiệm”: “Phải nghiêm trị kẻ có tội và bồi thường thỏa đáng cho các nạn nhân trong vụ này[x]”.

Song cũng không quên bào chữa: “Coi hành động của một vài quân nhân Hoa Kỳ ở Mỹ Lai không tượng trưng cho toàn thể quân sĩ Đồng minh ở Việt Nam và cũng không phải là chánh sách của Đồng minh[xi]”.

Như vậy, với việc phân tích những hoạt động của chính quyền Sài Gòn và chính phủ Mỹ về vụ thảm sát Mỹ Lai đã cho thấy rõ thái độ muốn ém nhẹm tội ác man rợ của quân đội Mỹ. Và chỉ có phong trào đấu tranh của nhân dân Việt Nam cũng như nhân dân thế giới mới buộc Mỹ – ngụy phải thừa nhận sự thật.

HÀ KIM PHƯƠNG

[i] Hồ sơ quân đội Hoa Kỳ hành quân và tàn sát thường dân tại ấp Mỹ Lai, xã Sơn Mỹ, tỉnh Quảng Ngãi năm 1968-1975, ký hiệu 18648, phông Phủ Thủ tướng, TT LTQG II.

[ii] Trong phiếu trình Thủ tướng chính phủ số 62-P.Th.T/STTL ngày 22/1/1970 ghi người đã làm phúc trình về con số 500 thường dân bị bắn chết trong vụ Mỹ Lai là Đại úy Trần Ngọc Tấn, Quận trưởng quận Sơn Tịnh – người ngày 28/3/1968, tức sau cuộc thảm sát 2 tuần đã làm bản tường trình thừa nhận về việc có một số thường dân thiệt mạng trong cuộc hành quân ngày 16/3/1968.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *