Chuyện Phạm Công, Cúc Hoa

TRUYỆN PHẠM CÔNG, CÚC HOA

1.

“Phạm Công, Cúc Hoa” truyện

Được biết đến từ lâu,

Chữ Nôm, thể lục bát,

Bốn nghìn sáu trăm câu.

 

Tức là truyện dài nhất

Trong thơ Nôm xưa nay.

Trước không rõ người viết,

Nhưng nghe nói gần đây

 

Đã tìm ra tác giả,

Nhờ nhiều năm sưu tầm,

Là Dương Minh Đức Thị,

Cách đây hai trăm năm.

 

Tuy nhiên, chính Đức Thị

Là ai, và thế nào,

Thì còn chờ nghiên cứu.

Chờ thì chờ, không sao.

2.

Gặp cảnh nghèo, mới lớn,

Phạm Công phải ở nhà

Lo làm thuê cuốc mướn

Giúp đỡ đần mẹ cha.

 

Cha mất, gặp năm đói,

Chàng phải đi ăn mày

Để nuôi mẹ, mẹ chết,

Chàng một mình, trắng tay.

 

Vốn là người hiếu học,

Lại tư chất thông minh,

Phạm Công xin thụ giáo,

Học Quỷ Cốc tiên sinh.

 

Ở đấy, cùng theo học

Còn có nàng Cúc Hoa,

Con gái quan tri phủ,

Hạng danh giá con nhà.

 

Kiểu gần rơm lửa cháy,

Hai người đã yêu nhau,

Rồi lấy nhau, hạnh phúc,

Rất ý hợp tâm đầu.

 

Phạm Công từ biệt vợ,

Khăn gói lên kinh kỳ.

Nhờ dùi mài kinh sử,

Chàng đỗ đầu khoa thi.

 

Thế mà nhiều tai họa

Đã ập xuống đầu chàng.

Chàng trở thành gai nhọn

Trong mắt nhiều lân bang.

 

Kể ra ai cũng thích

Khi đi thi đỗ đầu.

Cũng thích – lấy công chúa,

Vừa xinh lại vừa giàu.

 

Nhưng Phạm Công thì khác.

Chàng yêu thương Cúc Hoa,

Từ chối lấy công chúa,

Mới sinh lắm phiền hà.

 

May công chúa nước Triệu,

Vốn nhân hậu, từ tâm

Giúp được chàng họ Phạm

Thoát khỏi chốn giam cầm.

 

Thế là chàng đoàn tụ

Cùng vợ mình Cúc Hoa.

Mọi việc đều tốt đẹp,

Việc công và việc nhà.

 

Rồi Cúc Hoa sinh hạ

Hai con ngoan, lớn dần,

Con trai là Tiến Lực,

Con gái là Nghi Xuân.

3.

Tưởng tột cùng hạnh phúc,

Thế mà rồi hóa không:

Ba mươi tuổi, vợ chết,

Bỏ lại con và chồng.

 

Khóc đến mòn hai mắt,

Phạm Công nghe lời khuyên,

Lấy vợ hai – con gái

Của viên quan huyện bên.

 

Tên ả là Tào Thị,

Đẹp thì đẹp, tiếc thay

Mưu mô và hiểm độc,

Còn thích trò gió mây.

 

Rồi Phạm Công vâng chiếu

Lên trấn thủ Cao Bằng,

Chốn khỉ ho cò gáy,

Giữa điệp trùng núi dăng.

 

Ở nhà, ả Tào Thị,

Tìm bạn tình, tư thông,

Còn ngang nhiên đánh đập

Hai con riêng của chồng.

 

Bọn gian phu, dâm phụ

Còn mưu giết con chàng,

Khiến chúng đêm, hoảng sợ,

Bỏ nhà đi lang thang.

 

Cúc Hoa ngay tối ấy

Từ cõi âm hiện về

Để giúp hai con nhỏ,

Báo chồng về mụ kia.

 

Sau ba năm trấn thủ,

Phạm Công trở về nhà,

Thẳng tay đuổi Tào Thị,

Một dâm phụ gian tà.

 

Trời nổi giông lập tức.

Sấm sét nổ vang trời.

Sét đánh chết Tào Thị,

Xác tung tóe khắp nơi.

 

Nhờ công chúa nước Trịnh,

Có tên là Xuân Dung,

Và Tề Thiên Đại Thánh,

Và Diêm Vương, cuối cùng

 

Phạm Công xuống âm phủ

Gặp lại nàng Cúc Hoa.

Cúc Hoa sinh lần nữa,

Rồi được cho về nhà.

 

Chàng Phạm Công sau đó

Được vua Trịnh nhường ngôi,

Cưới Xuân Dung công chúa,

Sống hạnh phúc suốt đời.